Déry Tibor
(1894-1977) węg. pisarz i publicysta. Pochodził z mieszczańskiej rodziny, która pragnęła przysposobić go do roli przemysłowca, jednak buntowniczy młodzieniec sprzeciwił się jej woli. Co prawda ukończył Akademię Handlową, ale też zorganizował strajk w fabryce wuja. Debiutował w 1917 r. skandalicznym opowiadaniem Lia na łamach czasopisma "Nyugat". Zaangażował się w politykę. Jako członek partii komunistycznej był działaczem Dyrektoriatu Pisarzy, brał udział w węg. rewolucji 1918-19. Po upadku Węgierskiej Republiki Rad wyemigrował z kraju, podróżował po Europie, gościł w Pradze, Wiedniu, Berlinie, Paryżu, utrzymując liczne kontakty z zagranicznymi ruchami awangardowymi, pisząc surrealistyczne i ekspresjonistyczne poezje (tom Lóbúza, ember, 1922). W 1926 r. powrócił do kraju, na łamach czasopisma "Dokumentum", którego był współredaktorem, popularyzował surrealizm i dadaizm. W czasie II wojny światowej brał udział w działaniach konspiracyjnych, a po jej zakończeniu czynnie uczestniczył w publicznym życiu kraju. W 1956 r. skrytykował poczynania władz węg., za co skazano go w 1957 na 9 lat więzienia. W 1960 r. zwolniony na mocy amnestii. W swoich realistycznych powieściach (Szemtöl szembe, 1945; A befejezetlen mondat, t. 1-3, 1947; Olbrzym, 1948; Odpowiedź, t. 1-2, 1950-52) D. dokonywał głębokiej analizy zagadnień społ. i polit. Węgier lat 30. i 40. Kolejne utwory (mikropowieść Niki, 1955; tom opowiadań Miłość, 1963) były gorącym protestem autora przeciwko jakimkolwiek formom przemocy, krzywdom, jakich dopuszcza się w stosunku do swoich obywateli państwo totalitarne. Tony sceptycyzmu, niewiary w możliwość naprawienia świata dominują w następnych powieściach: fantastyczno-groteskowej Pan A.G. w X (1964), Anatema (1966), Wyimaginowany reportaż z amerykańskiego pop-festiwalu (1971). D. jest także autorem eseistycznych wspomnień Itélet nincs (1969), artykułów i szkiców A napok hordaléka (1973), autoironicznej powieści Kochany teściu... (1973).
Déry Tibor