O’Neill Eugene Gladstone
(1888-1953) dramaturg amer., laureat Nagrody Nobla (1936). Dzieciństwo spędził podróżując od miasta do miasta z wędrowną trupą aktorów, z którą związany był jego ojciec. W 1906 r. wstąpił na uniwersytet w Princeton, jednak po roku przerwał naukę, by zarabiać na życie m.in. jako poszukiwacz złota w Hondurasie, urzędnik handlowy w Buenos Aires, marynarz na statkach pływających do Afryki Południowej oraz reporter pisma "The Telegraph", wychodzącego w Connecticut. W 1912 r. zachorował na gruźlicę i spędził pół roku w sanatorium, gdzie oddawał się przemyśleniom i lekturze m.in. A. Strindberga, H. Ibsena i F. Wedekinda. Po opuszczeniu kurortu zapisał się na kurs teorii i historii dramatu przy Uniwersytecie Harvarda, prowadzony przez wybitnego znawcę teatru G.P. Bakera. Początkowo pisał same jednoaktówki - debiutancki zbiór Pragnienie i inne jednoaktówki (1914); Na wschód od Cardiff (1916) - melodramat romantyczny, pierwszy wystawiony utwór; sztuki o tematyce marynistycznej. W 1920 r. zaprezentował pełnospektaklowy dramat Poza horyzontem, który przyniósł O’N. Nagrodę Pulitzera i zapoczątkował b. twórczy okres w jego pisarskiej działalności. Powstało wówczas ok. stu utworów scenicznych, wśród których największy rozgłos zyskały: Złoto (1920), Słoma (1921), Owłosiona małpa (1922), Pierwszy człowiek (1922), Anna Christie (1922) - nagrodzona Pulitzerem, Irlandzka róża Abiego (1924), Zespojeni (1924), Pożądanie w cieniu wiązów (1924), Fontanna (1926), Marco Polo (1927), Dziwne preludium (1928) - kolejne wyróżnienie Pulitzera, trylogia Żałoba nie przystoi Elektrze (1931), Ach, pustynio! (1933) oraz Dni bez końca (1934). Charakterystyczną cechą twórczości O’N. jest łączenie tradycyjnego realizmu z ekspresjonizmem, wyrażającym się w stosowaniu skrótów i symboli scenicznych. Sztuki pisarza odznaczają się różnorodnością stylu, tematyki i środowisk, w których rozgrywa się akcja. W powojennym dorobku O’N. znalazły się pesymistyczne, tchnące krańcowym zwątpieniem dramaty: Zimna śmierć nadchodzi (1946), Księżyc dla bękartów (1952) oraz wydane pośmiertnie Zmierzch długiego dnia (1956) i Dotyk poety (1957), które w zamierzeniu autora miały wejść w skład cyklu dramatycznego pt. Opowieść wydziedziczonych posiadaczy.
O’Neill Eugene Gladstone