gmina samorząd miast średniowiecznej Europy; były elementem wywalczanego na ogół zbrojnie uniezależniania się miast od terytorialnej władzy feudalnej (płn. Włochy, Flandria, Francja, Niemcy); formy najstarsze (XI w.) we Włoszech Płn. i Środk. nawiązały do tradycji rzym. wprowadzając na wzór konsulatu radę z wybieralnym urzędnikiem (stały się z kolei wzorem m.in. w miastach pol., czes., węg.); czasem wybieralny podesta przejmował całość uprawnień usiłując zdobyć władzę dziedziczną.